
Đăng ngày 22/05/2025
Tùy chọn đọc
Giữa những năm đầu thế kỷ 20, thế giới vẫn còn ngập trong khói lửa chiến tranh và các phát minh khoa học thay đổi chóng mặt từng ngày. Ở nước Đức, một nhóm người trẻ tuổi với ước mơ cháy bỏng về việc “chạm vào những vì sao” đã tụ tập lại bên nhau. Trong căn phòng nhỏ hẹp ở Berlin năm 1930, những viên đá đầu tiên của kỷ nguyên tên lửa hiện đại đã được đặt bởi những người như Wernher von Braun.
Von Braun cùng các đồng sự thuộc Hiệp hội Du hành Vũ trụ Đức (VfR) say mê nghiên cứu động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng. Họ tin rằng một ngày không xa, con người sẽ vượt lên bầu khí quyển Trái Đất để khám phá vũ trụ bao la. Nhưng thực tại lúc ấy lại thật nghiệt ngã: tài chính eo hẹp, thiết bị thô sơ và sự nghi ngờ từ công chúng. Thậm chí, với nhiều người, ý tưởng “tên lửa lên trời” chỉ là trò viển vông trẻ con.
Nhưng chính trong gian khó ấy, ngọn lửa đam mê không bị dập tắt. Mỗi lần thử nghiệm đều đi kèm với nguy cơ thất bại: vụ nổ, hư hại thiết bị, thậm chí nguy hiểm tính mạng. Hermann Oberth, một trong những “cha đẻ” của tên lửa hiện đại và người thầy của Von Braun, từng nói: “Chúng ta phải học từ từng lần thất bại để biết làm sao để bay.”
Von Braun và đồng đội rơi vào cảnh nhiều đêm thức trắng, tay dính đầy dầu mỡ và mùi cháy khét của nhiên liệu sót lại. Sự kiên trì của họ trở thành biểu tượng cho thế hệ các nhà khoa học trẻ lúc bấy giờ: Dù hàng xóm cười nhạo, dù truyền thông ngờ vực, hay ngay cả gia đình cảm thấy hoang mang – họ vẫn tiến bước.
Năm 1937, trong bối cảnh chiến tranh thế giới lần thứ hai looming, nhóm của Von Braun được nhà nước Đức chú ý, tài trợ và chuyển đến làm việc ở Peenemünde, một bán đảo lạnh lẽo bên bờ biển Baltic. Ở đây, họ được trao nhiệm vụ phát triển một thứ vũ khí mới - thứ mà lịch sử gọi là tên lửa đạn đạo V-2, tên lửa đầu tiên trên thế giới bay vào không gian cận địa.
Kỹ thuật tên lửa, lúc này, đã vượt xa các bước thử nghiệm nhỏ lẻ ban đầu. Để phát triển V-2, các nhà khoa học phải đương đầu hàng loạt thách thức:
Khái niệm tên lửa nhiên liệu lỏng lúc này đã khác xưa: hỗn hợp gồm oxy lỏng và ethanol được bơm vào buồng đốt, giải phóng năng lượng cực lớn, tạo lực đẩy mạnh chưa từng có. Nhiều kỹ sư phải tính toán từng milimet, từng giây, bởi chỉ một sai sót là thất bại và nguy hiểm đến cả sinh mạng những người tham gia.
Ngày 3 tháng 10 năm 1942, đúng 4 giờ chiều, Wiener von Braun và nhóm ông chứng kiến lần phóng thành công đầu tiên của tên lửa V-2. Tên lửa vút lên trời, vượt qua độ cao 84 km – chính thức trở thành vật thể đầu tiên do con người chế tạo vượt khỏi ranh giới không gian gần Trái Đất. Đó là bước ngoặt trong lịch sử kỹ thuật tên lửa, khởi đầu cho kỷ nguyên không gian của nhân loại, dù lúc này nó vẫn là vũ khí phục vụ chiến tranh.
Sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, các nhà khoa học tên lửa Đức đứng trước sự lựa chọn định mệnh: hoặc bị bắt giữ, hoặc hợp tác với các cường quốc mới nổi. Mỹ đưa hàng trăm kỹ sư, bao gồm cả Von Braun và đội của ông, sang Tập đoàn Redstone Arsenal tại Alabama trong chương trình Operation Paperclip.
Tại đây, Von Braun tiếp tục hành trình chinh phục không gian – lần này, mục tiêu không còn là chiến tranh, mà là phục vụ nhân loại và khám phá vũ trụ. Những năm 1950, trong không khí của Chiến tranh Lạnh đang leo thang, Mỹ và Liên Xô bước vào cuộc đua vũ trụ. Khi Liên Xô phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên Sputnik 1 năm 1957, thế giới bàng hoàng nhận ra một kỷ nguyên mới đang mở ra.
Trong thầm lặng, từng đội ngũ kỹ sư của nhiều quốc gia lao vào nghiên cứu cải tiến công nghệ tên lửa. Von Braun và nhóm của ông không ngừng thử nghiệm các loại tên lửa mới, nổi bật nhất là loạt Redstone và sau đó là Saturn V – biểu tượng của tham vọng đặt chân lên Mặt Trăng.
Ở phía bên kia, tại Liên Xô, Sergey Korolev là người dẫn đầu chương trình tên lửa và vũ trụ. Chính nhờ những cải tiến về động cơ tên lửa, Liên Xô lần lượt phóng thành công vệ tinh Sputnik, sau đó là tàu vũ trụ chở người đầu tiên trong lịch sử - Vostok 1 với Yuri Gagarin – người đầu tiên bay vào vũ trụ ngày 12/4/1961.
Mặc dù Hoa Kỳ bị “đi sau một bước” khi Sputnik và Gagarin lên không gian, chính điều này đã thôi thúc cả quốc gia đoàn kết, đầu tư chưa từng có vào khoa học tên lửa và vũ trụ. Chỉ cần nhìn lên bầu trời, mọi người lại nhớ đến ước vọng chạm vào những vì sao.
Von Braun trở thành Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Marshall, nơi ông và hàng ngàn nhà khoa học khác ngày đêm nghiên cứu phát triển Saturn V – loại tên lửa mạnh nhất từng được chế tạo. Saturn V cao hơn 110 mét, nặng hơn 3.000 tấn, có thể đưa phi thuyền cùng hàng hóa, thiết bị khoa học vượt khỏi lực hấp dẫn của Trái Đất để bay tới Mặt Trăng.
Quá trình này đòi hỏi kiến thức từ nhiều lĩnh vực: vật liệu siêu bền chịu nhiệt độ và áp suất khốc liệt, hệ thống điều khiển bằng máy tính điện tử đầu tiên trên thế giới, động cơ F-1 với lực đẩy khổng lồ mà chỉ cần một lỗi nhỏ là toàn bộ công trình công sức hàng năm trời tan thành mây khói.
Từng vụ nổ, từng lần hỏng hóc, từng thất bại – không gì có thể ngăn nổi quyết tâm của hàng ngàn kỹ sư, nhà khoa học, thợ máy, nam và nữ, người trẻ lẫn người già. Đỉnh điểm là ngày 16/7/1969, hàng triệu người trên khắp thế giới dõi mắt theo từng tích tắc khi Apollo 11 rời bệ phóng, được đẩy bởi 5 động cơ F-1 của Saturn V.
Ngày 20/7/1969, nhân loại lần đầu tiên chạm chân lên Mặt Trăng – một khoảnh khắc biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết, khát vọng khám phá và sự tiến bộ của kỹ thuật tên lửa.
Ngày nay, những chương trình như trạm vũ trụ quốc tế, vệ tinh quan sát Trái Đất, GPS, những phi thuyền bay tới Sao Hỏa – tất cả đều là thành quả trực tiếp từ sự bền bỉ, dũng cảm và tài năng của biết bao thế hệ kỹ sư và nhà khoa học tên lửa.
Kỹ thuật tên lửa – từ nguyên lý động lực học của Newton, đến từng đinh ốc trên một bệ phóng, là minh chứng rằng: Không có giới hạn nào cho trí tuệ và ý chí con người. Có thể tên các nhà khoa học, kỹ sư không được nhiều người nhớ mặt, gọi tên, nhưng mỗi khi vệ tinh truyền tín hiệu về thám hiểm vũ trụ, truyền hình trực tiếp các sự kiện hay kết nối con người từ lục địa này sang lục địa khác, đó là nhờ họ – những người đã dám mơ lớn và không bao giờ từ bỏ.
Kỹ thuật tên lửa không chỉ là công nghệ, mà còn là câu chuyện của niềm đam mê, sự kiên trì, hy sinh và khát vọng chinh phục những điều tưởng như không thể của cả nhân loại.